ทีมภาคสนามติดตามไฟป่าทางตะวันตกของสหรัฐฯ ระหว่างโครงการ INSPYRE ตามคำบรรยายของ NASA ไม่ทราบวันถ่ายหรือชื่อไฟป่าในภาพ
เครดิตภาพ
บินผ่านกลุ่มควันเหนือไฟ Wildhorse
ทีมภารกิจ INSPYRE เก็บข้อมูลเมฆพายุจากไฟป่าเป็นเวลาหกสัปดาห์ในฤดูร้อนปี 2026 เพื่อศึกษาว่าเมฆเหล่านี้สร้างฝน ฟ้าผ่า และลมแรงที่เปลี่ยนพฤติกรรมไฟด้านล่างอย่างไร NASA รายงานความคืบหน้าเมื่อ 2 ตุลาคม
เมื่อ 26 สิงหาคม เครื่องบิน NCAR Gulfstream กำลังกลับจากไฟอีกแห่ง ทีมพบกลุ่มควันจากเมฆพายุเหนือไฟ Wildhorse ทางตะวันออกของไอดาโฮ จึงเปลี่ยนเส้นทางไปเก็บข้อมูล รายงานระบุว่าได้วัดกลุ่มควันประมาณหนึ่งชั่วโมงหลังเมฆปะทุ และบินผ่านกลุ่มควันกลับไปกลับมาราวสามชั่วโมง
การไปถึงให้ทันเป็นโจทย์สำคัญ เมฆชนิดนี้อาจเกิดและสลายในระดับนาที แต่การเตรียมเครื่องบิน เดินทางไปยังไฟที่อยู่ไกล และประสานการจราจรทางอากาศใช้หลายชั่วโมง
ความร้อนจากไฟช่วยยกอากาศจนเกิดเมฆ
งานศึกษาการยกตัวจากไฟปี 2023 และคำอธิบายการเกิดเมฆของ NOAA อธิบายกลไกพื้นฐานที่อยู่เบื้องหลังสิ่งที่ทีมกำลังศึกษา:
- อากาศยกตัว: ความร้อนเข้มข้นจากไฟทำให้อากาศพร้อมควันและเถ้ายกขึ้นภายใต้สภาพบรรยากาศที่เหมาะสม
- ไอน้ำควบแน่น: อากาศที่ยกขึ้นขยายและเย็นลง เมื่อมีไอน้ำและเย็นจนถึงภาวะอิ่มตัว ไอน้ำควบแน่นบนอนุภาคเล็ก ๆ เกิดหยดเมฆ โดยอนุภาคควันช่วยเป็นแกนได้
- เมฆบางก้อนพัฒนาเป็นพายุ: เมฆไพโรคิวมูลัสหรือ pyroCu บางกรณีโตเป็นเมฆไพโรคิวมูโลนิมบัสหรือ pyroCb ที่ก่อฝน ลมลง และฟ้าแลบได้ แต่หากมีอากาศแห้งผสมเข้ามา หยดเมฆอาจระเหย ควันเพียงอย่างเดียวจึงไม่พอทำให้เกิดพายุ
pyroCb ขนาดใหญ่อาจพาควันถึงสตราโตสเฟียร์ ซึ่งควันคงอยู่ได้นานกว่าชั้นล่าง โครงการ INSPYRE ต้องการรู้ว่าไฟและเมฆแบบใดทำให้เกิดการส่งควันขึ้นสูงเช่นนี้ และมีปริมาณมากเพียงใด
วัดจากหลายมุมเพื่อเห็นทั้งองค์ประกอบและโครงสร้าง
Gulfstream เก็บตัวอย่างในกลุ่มควัน
เครื่องบิน Gulfstream เก็บอนุภาคควันและก๊าซ ถ่ายภาพผลึกน้ำแข็ง และวัดรังสีที่ผ่านเมฆหรือสะท้อนกลับสู่อวกาศ โดยบินเหนือ ใต้ และผ่านเมฆ ข้อมูลช่วยบอกว่าควันกับเมฆประกอบด้วยอะไร และเกี่ยวข้องกับการส่งผ่านพลังงานอย่างไร
ER-2 และ CPL มองโครงสร้างจากด้านบน
ER-2 บรรทุกเครื่องมือ 14 ชิ้น เพื่อติดตามความเข้มของไฟ ความเร็วกระแสอากาศยกตัว ควัน และคุณสมบัติเมฆจากด้านบน รายการเครื่องมือปี 2026 มีทั้งเรดาร์และ Cloud Physics Lidar หรือ CPL
CPL ใช้เลเซอร์และวัดแสงที่กระเจิงกลับ เพื่อหาขอบเขตชั้นเมฆและละอองลอย รวมถึงการลดทอนแสงตามความสูง เมฆหนาอาจลดทอนสัญญาณจนเป็นข้อจำกัดในการวัด
ภาคพื้นและดาวเทียมเติมมุมมองของเหตุเดียวกัน
ทีมภาคพื้นใช้รถติดเซนเซอร์ติดตามไฟ ส่วนการออกแบบภารกิจ รวมเครื่องวัดจากระยะไกลและการวัดตรงจุด แล้วนำข้อมูลมาประกอบกับเครื่องบิน ดาวเทียม และแบบจำลอง
เป้าหมายคือเตือนลมอันตรายและเข้าใจผลของควัน
นักวิจัยหวังพัฒนาคำเตือน ว่าเมฆที่กำลังโตอาจสร้างลมลงหรือลมเปลี่ยนทิศที่เป็นอันตราย เพื่อให้ผู้ควบคุมการดับไฟมีเวลาถอนคนจากแนวไฟ
อีกโจทย์คือควันที่ผ่านเมฆอาจเปลี่ยนคุณสมบัติและการดูดกลืนหรือส่งผ่านพลังงาน ทีมตั้งสมมติฐาน ว่าไฟที่ใหญ่และรุนแรงขึ้นจะเพิ่มการพาควันสู่สตราโตสเฟียร์และเปลี่ยนสมดุลพลังงานของโลก จึงต้องศึกษาทั้งอนุภาค ก๊าซ และรังสี
ขณะรายงานความคืบหน้า ทีมกำลังรวมข้อมูลและเริ่มวิเคราะห์สิ่งที่วัดได้ เพื่อนำไปทดสอบแบบจำลองและประเมินประโยชน์ที่คาดหวังทั้งด้านความปลอดภัยและภูมิอากาศ
แหล่งอ้างอิง
- NASA Campaign Explores Clouds Spawned by Wildfires — NASA
- INSPYRE — Earth Observing Laboratory — NSF NCAR / UCAR
- INjected Smoke and PYRocumulonimbus Experiment — NASA
- How Clouds Form — NOAA
- Cloud Physics Lidar — NASA
- In situ microphysics observations of intense pyroconvection from a large wildfire — Copernicus / authors of ACP paper
- High-altitude Radar: INSPYRE-2026 — NASA
ปรับปรุง 6 ตุลาคม 2026: เกลาสำนวนและย่อสาระสำคัญ · รู้โลก News เรียบเรียงด้วย AI




