ภาพแฟ้มยาน GLAST/Fermi ที่ Astrotech เมือง Titusville รัฐฟลอริดา สหรัฐฯ ถ่าย 15 พฤษภาคม 2008 ไม่ใช่ภาพค้นพบระบบดาวสามดวง
เครดิตภาพ
NASA/Kim Shiflett — KSC-08pd1394 / NASA Images and Media Usage Guidelines — ย่อภาพเต็มเป็น 1719 × 2560 พิกเซล ไม่ครอป ไม่แต่งเนื้อหาภาพ
หอสังเกตการณ์ดาราศาสตร์แห่งชาติจีน (NAO) เผยผลศึกษาเมื่อ 9 ตุลาคม 2026 ว่าแรงดึงจากดาวดวงที่สามช่วยอธิบายความผิดปกติของพัลซาร์ PSR J0435+3233 ได้ พัลซาร์ดวงนี้เคยดูเหมือนหมุนช้าลงเร็วกว่าพัลซาร์มิลลิวินาทีทั่วไป แต่แบบจำลองใหม่ชี้ว่า การเคลื่อนที่ของระบบดาวมีส่วนเปลี่ยนจังหวะสัญญาณที่มาถึงโลกด้วย
พัลซาร์คือดาวนิวตรอนที่หมุนและส่งลำแสงออกมา เมื่อแนวลำแสงกวาดผ่านโลก เราจะรับสัญญาณเป็นจังหวะคล้ายไฟประภาคาร นักดาราศาสตร์จึงใช้ช่วงห่างระหว่างสัญญาณติดตามทั้งการหมุนของดาวและการเคลื่อนที่ในวงโคจรได้
คาบหมุนและคาบโคจร
การศึกษานี้มีเวลาสามค่า ซึ่งบอกการเคลื่อนไหวคนละอย่าง ตามแบบจำลองของทีมจีน:
- ประมาณ 3.2 มิลลิวินาที — พัลซาร์หมุนรอบตัวเองหนึ่งรอบ
- ประมาณ 8 วัน — พัลซาร์กับดาวแคระขาวคู่ใกล้โคจรรอบศูนย์มวลร่วมกัน
- ประมาณ 73.5 ปี — คู่ดาวชั้นในกับดาวดวงที่สามโคจรรอบศูนย์มวลของระบบสามดวงในวงที่กว้างกว่า
เมื่อคู่ดาวชั้นในถูกแรงโน้มถ่วงของดาวดวงที่สามเร่งให้เคลื่อนออกห่างจากโลก ช่วงห่างของสัญญาณที่เรารับจะเปลี่ยนตามการเคลื่อนที่นั้นด้วย เป็นผลจากดอปเพลอร์ในแนวสายตา หากอ่านช่วงห่างที่ยาวขึ้นว่าเกิดจากการหมุนช้าลงเพียงอย่างเดียว ก็อาจประเมินการชะลอจริงของพัลซาร์สูงเกินไป
ทีมจีนใช้ข้อมูลวิทยุจากกล้อง FAST ร่วมกับข้อมูลรังสีแกมมาของเครื่อง LAT บนยาน Fermi เพื่อจับเวลาสัญญาณบนช่วงข้อมูลที่ยาวขึ้น แล้วยังเทียบกับข้อมูลแสงที่มองเห็นและอินฟราเรด รวมถึงตำแหน่งและการเคลื่อนที่ของดาวจาก Gaia
เมื่อนำข้อมูลเหล่านี้มารวมกัน ทีมวิจัยสามารถสร้างแบบจำลองที่อธิบายการเปลี่ยนจังหวะสัญญาณได้ โดยมีพัลซาร์กับดาวแคระขาวเป็นคู่ชั้นใน และมีดาวอีกดวงอยู่ในวงโคจรชั้นนอก ระบบดาวสามดวงนี้จึงเป็นข้อสรุปจากการจับเวลาและข้อมูลดาวคู่ ไม่ใช่ภาพถ่ายที่แยกเห็นดาวทั้งสามดวง
สองทีมเห็นสอดคล้องกันตรงไหน
บทความของทีมยุโรปใน arXiv ก็อธิบายความผิดปกติด้วยแรงดึงจากดาวดวงที่สามและวงโคจรกว้างราว 70 ปี แต่รายละเอียดของดาวยังต่างกัน: ทีมจีนประเมินว่าเป็นดาวคล้ายดวงอาทิตย์ในระยะดาวยักษ์ย่อยชนิด G ส่วนทีมยุโรปประเมินว่าเป็นดาวลำดับหลักชนิด F ทั้งสองงานใช้ข้อมูล FAST และ Fermi ที่ซ้อนกันบางส่วน ความสอดคล้องนี้จึงเป็นผลจากการวิเคราะห์ต่างแนวทาง โดยยังมีข้อจำกัดจากข้อมูลร่วมกัน
วงโคจรชั้นนอกใช้เวลาหลายสิบปี ขณะที่ข้อมูลที่มีครอบคลุมเพียงบางช่วง ทีมจีนยังได้คำตอบสองชุดที่ต่างกันด้านมุมระหว่างวงโคจรและมวลของดาว และพบสัญญาณของแรงรบกวนที่แบบจำลองยังแก้ได้ไม่หมด การติดตามต่อจึงมีความสำคัญต่อการจำกัดรายละเอียดของระบบ รวมถึงอัตราที่พัลซาร์หมุนช้าลงจริง ซึ่งยังไม่ทราบแน่ชัด
แหล่งต้นฉบับ: ประกาศ NAO (9 ต.ค. 2026); บทความจีนใน The Astrophysical Journal Letters (เผยแพร่ออนไลน์ 8 ต.ค. 2026) และ ฉบับผู้เขียนที่รับตีพิมพ์ใน arXiv (แก้ไข 19 ก.ย. 2026); บทความทีมยุโรป (arXiv, 29 ก.ค. 2026) ซึ่งหน้า arXiv ยังระบุว่าส่งให้ Astronomy & Astrophysics ส่วนคำอธิบายพัลซาร์อ้าง บทความพื้นฐานของ NARIT
อัปเดต 10 ตุลาคม 2026




