ภาพแฟ้มซูเปอร์คอมพิวเตอร์ฟูกากุ ที่งานเปิดให้เข้าชม RIKEN เมืองโกเบ ญี่ปุ่น ถ่าย 2 พ.ย. 2024 · ภาพงานเปิดให้เข้าชม ไม่ใช่ภาพการคำนวณหรือผลจำลองของงานวิจัยนี้
เครดิตภาพ
ภาพ: Barsaka2 — RIKEN R-CCS Fugaku.jpg / Wikimedia Commons / CC0 1.0 · ย่อขนาดและบีบอัดสำหรับเว็บ (คงภาพเต็มกรอบ)
งานวิจัยมหาวิทยาลัยโตเกียวที่เผยแพร่ออนไลน์ในวารสาร Geophysical Research Letters เมื่อ 8 ตุลาคม 2026 ใช้ซูเปอร์คอมพิวเตอร์ฟูกากุจำลองบรรยากาศทั้งโลกด้วยกริดแนวราบละเอียดถึง 220 เมตร ผลเปรียบเทียบพบว่าฝนแรงเกินที่กระจุกตัวเป็นหย่อมในแบบจำลองกริดหยาบลดลงเมื่อเพิ่มความละเอียด
กริดละเอียดเปลี่ยนการจำลองอย่างไร
กริดคือช่องย่อยที่แบบจำลองใช้แบ่งบรรยากาศเพื่อคำนวณลม อุณหภูมิ ไอน้ำ และเมฆ การลดระยะห่างระหว่างจุดคำนวณช่วยแยกโครงสร้างภายในเมฆฝนได้ละเอียดขึ้น แต่ก็ทำให้ปริมาณงานคำนวณเพิ่มขึ้นมาก
ทีมใช้แบบจำลองบรรยากาศ NICAM เปรียบเทียบกริดแนวราบห้าขนาด ได้แก่ 3.5 และ 1.7 กิโลเมตร รวมถึง 870, 440 และ 220 เมตร ขณะคงการแบ่งแนวดิ่งไว้ 78 ชั้น เพื่อศึกษาผลของความละเอียดแนวราบ
อีกตัวแปรที่ทดสอบคือวิธีแทนความปั่นป่วนสองแบบ MYNN และ SMG0 ซึ่งใช้คำนวณผลของการไหลปั่นป่วนที่กริดยังแยกออกมาโดยตรงไม่ได้ กริดระดับนี้อยู่ในช่วงคาบเกี่ยว: การเคลื่อนไหวบางส่วนคำนวณได้โดยตรง แต่ส่วนที่เล็กกว่ายังต้องใช้สูตรแทนผล
การทดลองตั้งต้นกริด 3.5 กิโลเมตรด้วยสภาพอากาศวันที่ 1 สิงหาคม 2016 แล้วใช้ผลจากกริดหยาบเป็นสภาพตั้งต้นของกริดละเอียดขึ้น ผลที่วิเคราะห์เป็นสภาพอากาศวันที่ 5 สิงหาคม 2016 โดยชุดกริด 220 เมตรเดินแบบจำลองเป็นเวลา 8 ชั่วโมงของสภาพอากาศจำลอง ตัวเลขนี้ไม่ได้หมายถึงเวลาที่ฟูกากุใช้ทำงานจริง
ฝนดีขึ้นตรงไหน และเมฆยังติดอะไร
ทีมเทียบความถี่ของฝนแต่ละระดับความเข้มกับข้อมูลฝน GSMaP เวอร์ชัน 8 และปรับผลจำลองให้อยู่บนกริดเปรียบเทียบเดียวกันด้วยการเฉลี่ยตามพื้นที่ พบว่ากริดระดับกิโลเมตรสร้างฝนความเข้มสูงบ่อยเกินข้อมูลอ้างอิง และความถี่ที่มากเกินนี้ลดลงเมื่อกริดละเอียดขึ้น
ในภาพรวมของผลจำลอง กริดหยาบให้กระแสลมยกตัวเป็นลำใหญ่และโดดเดี่ยว ส่วนกริด 220 เมตรแยกออกเป็นหลายลำเล็ก ๆ พร้อมกลุ่มฝนที่เล็กลงและกระจายกว้างขึ้น ทีมเสนอว่าการแทนโครงสร้างการยกตัวที่ต่างกันช่วยอธิบายความถี่ของฝนแรงที่เปลี่ยนไป
อย่างไรก็ดี นักวิจัยระบุว่า GSMaP มีข้อจำกัดในการประเมินฝนที่แรงมาก จึงใช้ข้อมูลนี้เป็นฐานอ้างอิง โดยเน้นศึกษาว่าฝนที่แบบจำลองสร้างขึ้นเปลี่ยนอย่างไรเมื่อปรับกริด
ผลเรื่องเมฆยังไม่ดีขึ้นตามความละเอียดอย่างเดียว ปริมาณเมฆชั้นต่ำจากสองวิธีใกล้กันขึ้นเมื่อเพิ่มความละเอียด แต่ยังไม่ได้เข้าใกล้ค่าจากข้อมูลสังเกต ISCCP-H ในเชิงปริมาณ ส่วนการกระจายเมฆตามพื้นที่ก็ยังต่างกันตามวิธีแทนความปั่นป่วน จึงยังต้องปรับความเข้าใจและวิธีคำนวณกระบวนการที่เล็กกว่ากริด
ข้อมูลเปรียบเทียบนี้ช่วยชี้ว่าแบบจำลองระดับกิโลเมตรควรปรับอะไรต่อ ทั้งโครงสร้างฝนและวิธีแทนกระบวนการภายในเมฆ ขอบเขตของงานยังเป็นการทดสอบผลจำลองระยะสั้น ไม่ใช่การวัดความแม่นยำของระบบพยากรณ์ที่เปิดใช้งานจริง




